01
مه

همه چیز در مورد Roof Garden (بام سبز)

 

چرا بام سبز؟

افزایش جمعیت و به طبع آن تغییر سبک زندگی از خانه های ویلایی قدیمی به آپارتمان نشینی، موجب شده تا بخشی از زندگی که جاری در حیاط های سبز قدیمی بوده، عملا حذف شود.

حیاط هایی که در سطح اشغال کوچکی از بناها ساخته می شوند، با وجود فضایی که رمپ های پارکینگ ها و ورودی ها اشغال می کنند، در کنار ترافیک و آلودگی صوتی و با وجود دید از ساختمان های چندین طبقه مجاور، دیگر حس آرامش قدیم را نداشته و عملا زندگی در آنها جریانی ندارد.

ایجاد یک فضای سبز به همراه حرکت و صدای آب در بام ساختمان، تجربه فاصله گرفتن از زندگی پر سروصدا و خاکستری شهر را بدون نیاز به سفرهای خارج شهری به وجود خواهد آورد.

مبلمان و فضای بازی برای کودکان میتواند گام جدیدی در زندگی آینده آنها ایجاد کند.

ورزش در هوای آزاد، پذیرایی از مهمانان در فضایی بدون سقف، نگهداری از حیوانات خانگی، آبتنی و حمام آفتاب در روزهای گرم تابستان، برگزاری جلسات و لذت چیدن سبزیجات ارگانیک خانگی، تنها بخشی از زندگی هستند که متاسفانه در کشورمان اهمیت چندانی تاکنون به آن داده نشده است.

دمای مطبوع و مرطوب بام سبز در شب های تابستان و گرمای آتشکده و شومینه در شب های سرد زمستان، تجربه ای به یادماندنی را به ارمغان خواهند آورد.

 

بام سبز و محیط زیست

مزایای زیست محیطی انکارناپذیر بام های سبز در زمینه کاهش آلودگی هوا، کاهش گازهای گلخانه ای، جذب آلاینده ها، کاهش دمای محیط پیرامون، و کاهش میزان مصرف انرژی، بارها توسط متخصصین و پژوهشگران مورد سنجش قرار گرفته است.

عدم نیاز به کودهای شیمیایی و استفاده از خاک کاملا ارگانیک، فضایی سبز بدون لطمه زدن به طبیعت را به وجود خواهد آورد.

رفع آلودگی هوا، با فضای سبز به وجودآمده در بام یا تراسهای هر ساختمان، بزرگترین دستاورد اجتماعی حاصل از این سیستم خواهد بود.

 

لایه های بام سبز و مراحل اجرا:

بام سبز

 

توجیه اقتصادی بام سبز:

متراژ بام در مقایسه با کل متراژ ساخت ساختمان، معمولا نسبت کمی است. معماری بام سبز نیز اصولا به گونه ای است که براساس بهره وری زیاد از متراژ مورد استفاده، طراحی میشود. با این فرضیات اصولا هزینه ساخت متراژ نه چندان زیادی از ساختمان به عنوان بام سبز، به تناسب بهره وری و امکاناتی که از آن حاصل میشود، مقرون به صرفه خواد بود.

هزینه اجرای بام سبز برای ساختمان های آپارتمانی،  به طور متوسط بین 2 تا 7 درصد به هزینه های ساخت آن ساختمان اضافه می کند؛ در حالی که در فروش همان ساختمان، وجود این فضا، بیش از 10 درصد افزایش فروش را درپی خواهد داشت.

از سوی دیگر نکته ای که امروزه در بازار لوکش ساختمان سازی ایران علاوه بر جزییات اجرایی در داخل واحدها و نما، تاثیر مستقیم در روند فروش دارد، مشاعات آن ساختمان است. در این مقوله نقش بام سبز و وجود آن در یک ساختمان با مشخصات و کیفیت عالی، باتوجه به کم نظیر بودن آن، خوش فروش شدن ساختمان، آن هم در بازاری که معمولا عرضه در آن بیشتر از تقاضا است را در پی دارد.

یکی دیگر از معضلات مشاعات ساختمان ها، هزینه شارژ و نگه داری آن میباشد. با اجرای سیستم بام سبز، هزینه انرژی برق و آب کاهش چشمگیری داشته و حتی در فصل های بهار، تابستان و بخشی از پاییز به صفر خواهد رسید.

 

 

مزایای بام سبز:

  • جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن و رطوبت در فضای بام سبز
  • جذب و دفع ذرات آلاینده هوا توسط خاک و تولید هوای سالم
  • کاهش اتلاف انرژی از طریق سقف آخرین طبقه ساختمان
  • کاهش 50 تا 90 درصدی نیاز به آبیاری فضای سبز با ذخیره آب
  • افزایش فضای مفید ساختمان بدون پرداخت عوارض بنا به شهرداری
  • عایق صوتی ADB برای سقف واحدهای طبقه آخر ساختمان
  • محافظت کامل از لایه ایزولاسیون بام در مقابل عوامل جوی
  • ایجاد امکانات تفریحی و ورزشی جدید فضای باز در مشاعات ساختمان

 

 

امکانات اجرایی ممکن در بام سبز:

  • فضای سبز (با امکان کاشت درختانی با ارتفاع بیش از 4 متر)
  • برکه، استخر با عمق کم و فضای نشیمن استاتیک یا دینامیک داخل آب
  • جکوزی، سونا، فضای حمام آفتاب و …
  • انواع چتر و سقف های پارچه ای، آلاچیق و … جهت استفاده در آفتاب شدید و بارندگی
  • انواع شومینه و آتشکده جهت فصول سرد
  • گاز، فر، باربیکیو، فضای کابینت و … جهت آشپزی و باربیکیو
  • فضای بازی کودکان (دوچرخه سواری، ماشین بازی و … )
  • فضاهای ورزشی مانند مینی گلف، اسکواش و حتی تنیس در بام های بزرگ
  • اتاق هایی با دیوارهای شفاف و نیمه شفاف ثابت یا متحرک جهت استراحت، مهمانی ها و جلسات
  • باغچه های سبزیجات و صیفی جات ارگانیک، گل کاری و درخت کاری
  • سینمای فضای باز
  • فضایی برای نگهداری حیوانات خانگی
  • سالن سرباز جهت مهمانی ها
  • سرویس های بهداشتی
  • سالن های ورزشی، بدنسازی، یوگا و … (سرپوشیده)
  • رصدخانه خانگی
  • استودیو موسیقی و …

 

گیاهان بام سبز:

گونه های انتخاب شده از گل و گیاه، شامل گیاهان پوششی، گل های چهارفصل و فصلی، گیاهان زینتی (انار، فلفل و … ) درختان مقام تا ارتفاع بیش از چهار متر، بوته های میوه،  باغچه سبزیجات و صیفی جات ارگانیک،  بوته های سبز و رنگی، درختان میوه و بسیاری از گیاهان دیگر هستند.

در سیستم بام سبز، گیاهان به صورت چهارفصل سبز و بدون نیاز به نگهداری و کاشت سالانه انتخاب می شوند، به صورتی که هم در فصل گرما و هم در فصل سرما با دو چهره متفاوت ولی سبز با بام روبه رو خواهید شد.

همچنین با ساخت فضاهای گلخانه ای و اشتفاده از نور خورشید در بام، امکان کاشت گیاهان خاص نیز در چنین فضایی وجود دارد.

Roof Garden

توجه داشته باشید که محل اجرای سیستم مذکور لزوما بام ساختمان نیست.

  • لابی ساختمان ها با توجه به اینکه اصولا روی سقف اجرا میشوند، یکی از گزینه هایی هستند که سیستم بام سبز برروی آنها قابل اجراست.
  • پاسیوها نیز از این قاعده مستثنی نیستند و مکان مناسبی برای اجرای بام سبز هستند.
  • تراس ها به علت خصوصی بودن، یکی از اولین هدف های اجرای سیستم بام سبز هستند. پوشیده بودن سقف تراس ها، باعث ایجاد محیطی متفاوت با بام، از نظر عملکرد هستند.
  • حیاط ساختمان های شمالی، به علت وجود نخاله های ساختمان های گچی یا لایه های آهکی زیر حیاط، مدتی پس از کاشت گیاهان و درختان، و با رسیدن ریشه ها به این لایه ها، با مشکل توقف رشد یا خشک شدن گیاهان مواجه می شوند. در این گونه موارد نیز میتوان از لایه های بام سبز به عنوان راه حل ایده آلی استفاده کرد.

 

بام سبز در ساختمان های قدیمی:

برای اجرای بام سبز روی ساختمان های قدیمی، ابتدا کف سازی های انجام شده روی بام برداشته میشوند. با توجه به وزن کم سیستم بام سبز، میتوان حداقل ضخامت ممکن را با وزنی برابر با مقدار باربرداری شده مساوی قرار داد و بدون اضافه کردن بام مرده جدید، بام سبز را اجرا کرد.البته آنالیز سازه موجود و برآورد دقیق میزان باربری آن و در صورت نیاز تقویت موضعی بخش هایی از آن نیز در دستورالعمل میباشد.

باتوجه به لایه های مخصوص به کار گرفته شده و سیستم استراکچر و روت-بال، امکان ساخت درختانی با ارتفاع بیش از 4 متر در خاکی به عمق 30 سانتیمتر وجود دارد.

باتوجه به اینکه ستون های بام معمولا در محاسبات و آنالیز سازه، دارای ضرایب نسبتا پایین Interaction Ratio می باشند، و این مساله از نقاط قوت اسکلت در بام است، با طراحی های خاص، عمده بام های مرده بام سبز به ستون ها منتقل می شوند.

وجود برکه و فضای سبز و آب شدن برف در این فضاها، موجب حذف بار برف از بارهای زنده خواهد شد.

 

قوانین شهرداری:

قوانین شهرداری در سالهای اخیر با اصطلاح تعریف شده «توسعه عمودی فضای سبز»، نه تنها ممانعتی بر اجرای بام سبز ندارد، بلکه گسترش فضای سبز مورد تشویق نیز قرار می گیرد.

البته چارچوب هایی نیز در این زمینه وجود دارد که می بایست رعایت شود.

معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، در سال 1389، ضوابط طراحی فضای سبز شهری را طی نشریه شماره 203 معاونت نظارت راهبردی دفتر نظام فنی و اجرایی منتشر کرده است که در وبسایت www.tec.mporg.ir  قابل مشاهده است.

در برنامه های آتی شهرداری تهران نیز لزوم تخصیص درصدی از فضای زمین ها به فضای سبز و تامین مازاد لازم آن در فضای بام، طی دستورالعمل هایی تصویب شده و در آینده نزدیک به اجرا در خواهد آمد.